Publikacja ukazała się pod koniec zeszłego roku w prestiżowym czasopiśmie Journal of Cross-Cultural Psychology.
Artykuł The Ambivalent Role of Perceived Low Cultural Distance in Acculturation—A Case of Ukrainian Migrants in Poland: A Qualitative Study, podejmuje problem ambiwalentnej roli postrzeganego niskiego dystansu kulturowego w procesie akulturacji. Badanie jakościowe koncentruje się na doświadczeniach migrantek z Ukrainy mieszkających w Polsce przed 2019 rokiem i analizuje, w jaki sposób postrzegane podobieństwo kulturowe wpływa na ich adaptację kulturową.
Badanie, kierowane przez Maję Baran i opisane przy współudziale zespołu (Marta Boczkowska, Katarzyna Hamer, Maria Górecka, Karolina Mazurowska, Daniela Hekiert i Halina Grzymała-Moszczyńska), pokazało, że choć postrzegany niski dystans kulturowy może ułatwiać akulturację migrantek, nie w pełni łagodzi wyzwania społeczno-kulturowe i stres akulturacyjny, których doświadczają.
Wyniki pokazują, że niski postrzegany dystans kulturowy z jednej strony sprzyja początkowej adaptacji psychologicznej, wzmacniając poczucie znajomości, bezpieczeństwa i przewidywalności nowego otoczenia. Z drugiej jednak strony nie eliminuje istotnych wyzwań społeczno-kulturowych. Autorki wskazują, że postrzegany niski dystans kulturowy może prowadzić do fałszywego poczucia bezpieczeństwa i uruchamiać mechanizm określony jako „pułapka minimalizacji” (Minimization trap). Polega on na tendencji do bagatelizowania różnic kulturowych i językowych – zarówno przez migrantki, jak i przez społeczeństwo przyjmujące – w przekonaniu, że „skoro jesteśmy do siebie podobni, różnice nie mają znaczenia”.
W konsekwencji proces uczenia się języka bywa odkładany, subtelne różnice kulturowe pozostają długo niezauważone, a trudności adaptacyjne – zarówno społeczno-kulturowe, jak i psychologiczne – z czasem narastają. Dynamika ta generuje podwójne wyzwania dla migrantek: bezpośrednio, ponieważ nie podejmują one działań ukierunkowanych na realnie istniejące różnice, oraz pośrednio, ponieważ ich potrzeby bywają niedostrzegane przez instytucje i otoczenie społeczne. W efekcie brakuje adekwatnych form wsparcia migrantek, takich jak szkolenia międzykulturowe czy kursy językowe.
Badanie podkreśla wage kulturowo specyficznych interwencji, w szczególności szkoleń międzykulturowych oraz systematycznych kursów językowych, które odgrywają kluczową rolę w budowaniu poczucia sprawczości, realizacji celów życiowych oraz ochronie przed doświadczeniami dyskryminacji. Rozwijanie i poszerzanie tych form wsparcia powinno stanowić jeden z centralnych elementów przyszłych działań integracyjnych skierowanych do obywateli i obywatelek Ukrainy w Polsce, także – a może zwłaszcza – w kontekście migracji z krajów postrzeganych jako kulturowo bliskie.
Link do artykułu: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00220221251387706